พอเริ่มทำเน็ตไฟเบอร์ จะเจอศัพท์ GPON, OLT, ONU, ONT, Splitter, GEM, DBA เต็มไปหมดจนงง บทความนี้อธิบายทุกคำแบบเข้าใจง่าย เห็นภาพว่าแต่ละชิ้นอยู่ตรงไหนและทำหน้าที่อะไร เป็น "พจนานุกรม FTTx" ที่อ่านรอบเดียวแล้วต่อจิ๊กซอว์ได้
เหมาะกับ: มือใหม่ที่อยากเข้าใจระบบไฟเบอร์ก่อน เริ่มทำเน็ตหมู่บ้าน • คนที่เจอศัพท์เหล่านี้แล้วอยากรู้ว่าอะไรเป็นอะไร
GPON คืออะไร
GPON (Gigabit Passive Optical Network) คือเทคโนโลยีส่งเน็ตผ่าน ไฟเบอร์ แบบหนึ่ง จุดเด่นคือคำว่า Passive — ระหว่างทางจากชุมสายถึงบ้านลูกค้า ไม่มีอุปกรณ์ที่ต้องใช้ไฟ (ใช้แค่ตัวแยกแสงเฉย ๆ) ทำให้ลงทุน/ดูแลถูกและเสถียร
GPON ใช้หลักการ 1 เส้นแชร์หลายบ้าน: ไฟเบอร์ 1 เส้นจากชุมสาย วิ่งไปเข้า Splitter แล้วแตกออกไปหลายบ้าน (เช่น 1:8, 1:16, 1:32) — ประหยัดสายและพอร์ตมาก
[OLT ชุมสาย] ── ไฟเบอร์เส้นเดียว ──> [Splitter] ──┬──> [ONT บ้าน 1]
├──> [ONT บ้าน 2]
└──> [ONT บ้าน 3 ...]ศัพท์หลัก ทีละตัว
OLT (Optical Line Terminal)
"สมองฝั่งชุมสาย" — อยู่ที่ผู้ให้บริการ ทำหน้าที่จ่ายแสง/จัดการ ONT ทุกตัว, ลงทะเบียนลูกค้า, ใส่ VLAN, คุมแบนด์วิดท์ ยี่ห้อที่นิยมในไทยคือ Huawei (MA5800/MA5680T), ZTE 1 OLT คุมลูกค้าได้หลายร้อยถึงหลายพันราย
ONU / ONT (อุปกรณ์ปลายทางที่บ้านลูกค้า)
ตัวรับแสงที่บ้านลูกค้า — แปลงสัญญาณแสงเป็นเน็ตที่ใช้งานได้
| ONU | ONT | |
|---|---|---|
| ย่อจาก | Optical Network Unit | Optical Network Terminal |
| ความหมายจริง | ตัวรับแสง (กว้าง ๆ) | ONU ที่จบบริการถึงผู้ใช้เลย (มักมี WiFi/เราเตอร์ในตัว) |
| ในทางปฏิบัติไทย | มักเรียกสลับกันได้ | เรียก ONT กับกล่องที่บ้านลูกค้า |
สั้น ๆ: ในงานจริงคนไทยมักเรียก ONU/ONT แทนกันได้ หมายถึง "กล่องไฟเบอร์ที่บ้านลูกค้า"
Splitter (ตัวแยกแสง)
อุปกรณ์ Passive (ไม่ใช้ไฟ) ที่แยกแสง 1 เส้นออกไปหลายบ้าน เช่น 1:8 / 1:16 / 1:32 ยิ่งแยกเยอะ แสงต่อบ้านยิ่งอ่อนลง (ต้องคุมงบแสงให้พอ)
ODF / ตู้
จุดพักสาย/เข้าหัวไฟเบอร์ที่ชุมสายและตามตู้ในพื้นที่ — ช่วยจัดการสายให้เป็นระเบียบและซ่อมง่าย
ศัพท์ระดับลึกขึ้น (เจอตอนตั้งค่า OLT)
- T-CONT / GEM port — "ท่อ" ส่งข้อมูลระหว่าง OLT กับ ONT; GEM map กับบริการ (เน็ต/IPTV)
- DBA (Dynamic Bandwidth Assignment) — กลไกแบ่งแบนด์วิดท์ขาขึ้นแบบไดนามิกให้ ONT แต่ละตัว
- line-profile / srv-profile — เทมเพลตที่รวมค่า T-CONT/GEM/DBA ไว้ ใช้ผูกตอน ลงทะเบียน ONT
- VLAN — แท็กแยก traffic ลูกค้า/บริการ ตั้งให้ตรงทั้งเส้น (ดู ตั้งค่า VLAN FTTx)
- ค่าแสง Rx/Tx (dBm) — ความแรงสัญญาณ ใช้ดูสุขภาพสาย (ต่ำไป = เสี่ยง LOS/หลุด)
ภาพรวม: ทุกชิ้นต่อกันยังไง
[อินเทอร์เน็ตต้นทาง]
│
[Core Router/Mikrotik] ←→ [RADIUS/บิลลิ่ง]
│ (VLAN)
[OLT] ── ไฟเบอร์ ──> [Splitter 1:n] ──> [ONT บ้านลูกค้า] ──> [WiFi]ลำดับการทำงานจริง: OLT จ่ายแสงผ่าน Splitter ไปถึง ONT ที่บ้าน → ลูกค้า dial PPPoE ผ่าน VLAN กลับมาที่ Mikrotik → ตรวจสิทธิ์/จ่ายความเร็วจาก RADIUS/บิลลิ่ง → ออกเน็ต
GPON กับ EPON ต่างกันไหม (เห็นบ่อย)
- GPON — มาตรฐาน ITU นิยมในไทย/องค์กร ความเร็วและฟีเจอร์จัดการดี
- EPON/GEPON — มาตรฐาน IEEE ต้นทุนถูกกว่าช่วงแรก พบในบางตลาด
ส่วนใหญ่ ISP ไทยที่ทำจริงจังเลือก GPON เพราะอุปกรณ์ Huawei/ZTE หาง่ายและระบบจัดการครบ
สรุป (พจนานุกรม FTTx ฉบับย่อ)
| คำ | คือ |
|---|---|
| GPON | เทคโนโลยีไฟเบอร์แบบ passive แชร์ 1 เส้นหลายบ้าน |
| OLT | สมองฝั่งชุมสาย คุม ONT ทุกตัว |
| ONU/ONT | กล่องไฟเบอร์ที่บ้านลูกค้า |
| Splitter | ตัวแยกแสง 1:n (ไม่ใช้ไฟ) |
| GEM/T-CONT/DBA | ท่อ/การแบ่งแบนด์วิดท์ภายใน GPON |
| VLAN | แท็กแยก traffic ตั้งให้ตรงทั้งเส้น |
เข้าใจศัพท์พวกนี้แล้ว ก็พร้อมลุยตั้งค่าจริง — เริ่มจาก ลงทะเบียน ONT บน Huawei OLT และ ตั้ง VLAN ทั้งเส้น
💡 อยากทำเน็ตไฟเบอร์เป็นธุรกิจ? เริ่มที่ คู่มือทำเน็ตหมู่บ้านเก็บเงินอัตโนมัติ — และถ้าอยากให้ระบบคุม OLT/Mikrotik + จัดการลูกค้า/บิลทำงานเอง thaiISP ออกแบบเพื่อ ISP ไทยโดยเฉพาะ — ดูระบบ →